Poradniki

Jak zadbać o słuch pracując w hałasie? Porady dla muzyków

Autor Elwira Bąk
Elwira Bąk25.09.20239 min.
Jak zadbać o słuch pracując w hałasie? Porady dla muzyków

Jak hałas wpływa na słuch?

Hałas może powodować uszkodzenia słuchu na różnych poziomach ucha. Najbardziej narażone są komórki słuchowe zmysłowe znajdujące się w uchu wewnętrznym. Wystawienie na hałas o wysokim natężeniu, zwłaszcza przez dłuższy czas, może spowodować nieodwracalne uszkodzenie tych delikatnych komórek. Z kolei stała ekspozycja na hałas może prowadzić do przewlekłego zmęczenia nerwu słuchowego, który przesyła sygnały dźwiękowe z ucha do mózgu. Wraz ze zmęczeniem nerwu jego zdolność do przekazywania dźwięków jest zaburzona.

Poza mechanicznym uszkodzeniem, hałas działa również na ośrodkowy układ nerwowy. Może zaburzać przetwarzanie dźwięków w mózgu, a także wywoływać negatywne reakcje, jak stres czy rozdrażnienie. W efekcie słuchanie w hałasie staje się męczące, a odbiór dźwięków utrudniony.

Uszkodzenie komórek słuchowych

Komórki słuchowe znajdują się w ślimaku, czyli części ucha wewnętrznego odpowiadającej za odbiór dźwięków. Są one niezwykle delikatne i łatwo ulegają uszkodzeniu pod wpływem nadmiernej stymulacji dźwiękowej. Długotrwała ekspozycja na hałas o wysokim natężeniu może doprowadzić do nieodwracalnego zniszczenia tych komórek.

Uszkodzeniu ulegają przede wszystkim komórki ślimaka odpowiadające za odbiór wysokich częstotliwości dźwięku. Dlatego hałas początkowo obniża słyszalność tonów wysokich. Z czasem, przy stałej ekspozycji, zniszczeniu mogą ulec również komórki odpowiadające za średnie i niskie częstotliwości.

Zmęczenie nerwu słuchowego

Nerw słuchowy odpowiada za przekazywanie sygnałów dźwiękowych z receptorów w uchu wewnętrznym do ośrodków słuchowych w mózgu. Stała stymulacja hałasem może doprowadzić do przeciążenia i zmęczenia tego nerwu. Objawia się to tymczasowym osłabieniem słyszalności po ekspozycji na hałas.

Te okresowe pogorszenia słuchu z czasem mogą stać się trwałe, jeśli nerw słuchowy będzie nadal nadmiernie eksploatowany. Dlatego ważne jest stosowanie przerw w pracy w hałasie i ograniczanie codziennej dawki hałasu, aby uniknąć przewlekłego zmęczenia nerwu.

Wpływ na ośrodkowy układ nerwowy

Hałas nie tylko mechanicznie uszkadza narząd słuchu, ale też wpływa na ośrodkowy układ nerwowy. Może utrudniać interpretację i rozumienie dźwięków w obszarach słuchowych mózgu, nawet jeśli fizycznie ucho nie jest uszkodzone. Ponadto hałas wyzwala reakcje stresowe, co dodatkowo zaburza odbiór dźwięków i obniża zdolność koncentracji.

Stałe napięcie wywołane hałasem męczy także psychicznie. Rozprasza uwagę, obniża wydajność i może powodować rozdrażnienie. Z tego względu należy ograniczać czas przebywania w hałasie i wplatać przerwy w pracy pozwalające odpocząć zmysłom.

Zasady ochrony słuchu w pracy

Aby zapobiegać negatywnym skutkom hałasu w miejscu pracy, należy stosować zasady higieny słuchu. Obejmują one między innymi ochronniki słuchu, ograniczanie czasu ekspozycji na hałas oraz wprowadzanie przerw w pracy.

Stosowanie ochraniaczy słuchu

Podstawowym sposobem ochrony przed hałasem w miejscu pracy są ochraniacze słuchu w postaci nauszników lub wkładek usznych. powinny one obniżać poziom dochodzącego dźwięku do bezpiecznego poziomu poniżej 85dB. Dobór odpowiednich ochraniaczy zależy od wielkości hałasu w danym środowisku pracy.

Ochraniacze słuchu powinny być stosowane przez cały czas przebywania w hałasie. Jest to kluczowe, ponieważ nawet krótka ekspozycja bez zabezpieczenia może znacząco zwiększyć ryzyko uszkodzenia słuchu.

Przerwy w pracy i odpoczynek

Ważnym elementem higieny pracy w hałasie są regularne przerwy pozwalające odpocząć zmysłowi słuchu. Zaleca się 15-minutową przerwę co 2 godziny pracy w hałasie przekraczającym 80dB. W tym czasie pracownik powinien przebywać w cichej strefie.

Przerwy pozwalają zregenerować przemęczony nadmierną stymulacją nerw słuchowy. Dzięki nim ryzyko uszkodzenia słuchu jest znacznie mniejsze. Odpoczynek od hałasu jest szczególnie istotny dla muzyków pracujących w warunkach długotrwałej ekspozycji.

Ograniczanie czasu ekspozycji

Czas przebywania w hałasie również powinien być ograniczany do minimum. Im krótsza ekspozycja, tym mniejsze zagrożenie dla słuchu. Dopuszczalne normy czasu pracy zależą od poziomu hałasu i wynoszą np. 8 godzin przy 85dB lub 15 minut przy 110dB.

Pracodawca powinien monitorować poziom dźwięku w miejscu pracy i dostosowywać czas ekspozycji tak, aby nie przekraczał on norm. Skracanie czasu pracy przy wysokim hałasie jest kluczowe dla ochrony słuchu.

Higiena pracy muzyka

Muzycy są szczególnie narażeni na ryzyko uszkodzenia słuchu z racji specyfiki pracy w stale obecnym hałasie. Dlatego powinni zwracać szczególną uwagę na higienę słuchu i stosować specjalne zabezpieczenia.

Dobór odpowiednich ochraniaczy

Muzycy potrzebują specjalnych ochraniaczy pozwalających słyszeć dźwięki muzyczne z odpowiednią jakością. Dobre są na przykład wielopasmowe wkładki filtrowe, które tłumią hałas, ale przepuszczają dźwięki mowy i muzyki.

Ochronniki powinny być dopasowane indywidualnie do kształtu uszu i rodzaju instrumentu, by zapewnić komfort i skuteczność ochrony. Muzycy grający na perkusji lub trąbkach potrzebują ochraniaczy o wyższej redukcji hałasu.

Kontrola poziomu hałasu

W pomieszczeniach prób i na scenie warto monitorować poziom hałasu, aby unikać ekspozycji przekraczającej dopuszczalne normy. Pozwoli to na dobór odpowiednich zabezpieczeń i dostosowanie czasu pracy do warunków akustycznych.

Cenne jest korzystanie z mierników dźwięku, które pokazują aktualny odczyt dB. Ułatwia to kontrolę hałasu i podejmowanie działań prewencyjnych, jak skrócenie próby przy zbyt wysokim poziomie.

Odpowiednia aranżacja pomieszczenia

W celu zminimalizowania ekspozycji na hałas warto zadbać o akustykę sal prób i koncertowych. Przydatne są absorbery i materiały dźwiękochłonne na ścianach i suficie, które tłumią pogłos i zmniejszają ogólny poziom dźwięku.

Np. sekcja perkusyjna może być oddzielona ekranem, a wokaliści nagłaśniani z osobnych monitorów scenicznych. Pozwoli to obniżyć hałas bez utraty jakości brzmienia.

Badania słuchu dla muzyków

Jak zadbać o słuch pracując w hałasie? Porady dla muzyków

Regularne badanie słuchu jest ważnym elementem profylaktyki dla muzyków pracujących w narażeniu na hałas. Pozwala wykryć ewentualne wczesne oznaki uszkodzenia słuchu i podjąć leczenie.

Audiometria tonalna i mowy

Podstawowym badaniem jest audiometria tonalna, sprawdzająca progi słyszenia dla tonów o różnych częstotliwościach. Wykrywa ona obniżenie słyszalności poszczególnych dźwięków. Audiometria mowy ocenia zrozumiałość mowy.

Zaleca się wykonywanie tych badań u muzyków raz w roku. Pozwalają one wychwycić nawet niewielkie pogorszenia słuchu we wczesnym stadium.

Badanie otoemisji akustycznych

Otoemisje akustyczne (OEA) to badanie funkcji ślimaka, rejestrujące odpowiedź komórek słuchowych na dźwięk. Jest bardzo czułe na wczesne zmiany w obrębie receptora i pozwala wykryć subtelne uszkodzenia.

U muzyków OEA warto wykonywać co 6 miesięcy, ponieważ zmiany mogą pojawić się szybko przy chronicznym narażeniu na dźwięk. Pozwoli to szybko reagować w razie niepokojących wyników.

Rezonans magnetyczny

Rezonans magnetyczny (MRI) ucha wewnętrznego daje obraz budowy i stanu narządu słuchu. Może ujawnić ewentualne wczesne zmiany w obrębie ślimaka, np. obrzęk lub przykurcze, będące oznakami rozwijającego się uszkodzenia.

Jest to kosztowne badanie, ale warto je wykonać w razie podejrzenia patologii lub co 2-3 lata jako kontrola u osób szczególnie zagrożonych uszkodzeniem słuchu.

Ćwiczenia na poprawę słuchu

Aby wspomóc zmysł słuchu przeciążony pracą w hałasie, można wykonywać specjalne ćwiczenia. Masaż ucha, trening słuchowy i ćwiczenia oddechowe poprawiają kondycję słuchu i regenerują nerw.

Masaże i gimnastyka ucha

Delikatny masaż małżowiny usznej i okolic ucha pobudza krążenie i poprawia ukrwienie. Ćwiczenia mięśni okolicznych usprawniają ich napięcie i ruchomość strzemiączka.

Można też wykonywać wdechy i wydechy z zatykaniem nosa i ust, które wentylują i masują ucho środkowe. Regularne takie ć

Podsumowanie

Hałas stanowi poważne zagrożenie dla słuchu, zwłaszcza u muzyków narażonych na długotrwałą ekspozycję. Kluczowe jest stosowanie zasad higieny pracy w hałasie, w tym ochronników słuchu, kontroli poziomu dźwięku i regularnych przerw. Równie ważne są badania słuchu pozwalające wykryć ewentualne uszkodzenia oraz ćwiczenia poprawiające kondycję ucha. Tylko kompleksowe działania profilaktyczne pomogą muzykom zachować dobry słuch na długie lata kariery.

Najczęstsze pytania

Muzykom polecane są wkładki uszne z filtrami wielopasmowymi, które tłumią hałas, ale przepuszczają dźwięki muzyki. Powinny być dobierane indywidualnie do kształtu uszu i rodzaju instrumentu.

Zaleca się, aby muzycy wykonywali badanie słuchu w formie audiometrii tonalnej i mowy minimum raz w roku. Badanie OEA warto powtarzać co 6 miesięcy dla wczesnego wykrywania zmian.

Zalecane są masaże małżowiny usznej, ćwiczenia mięśni przyusznych, trening słyszenia dźwięków o różnych częstotliwościach oraz oddechowe ćwiczenia wentylacji ucha.

Typowe objawy to obniżenie słyszalności tonów wysokich, trudności ze zrozumieniem mowy, szumy uszne, a także okresowe pogorszenie słuchu po ekspozycji na hałas.

Za bezpieczny uznaje się poziom hałasu do 85dB przy 8-godzinnym dniu pracy. Przy wyższym poziomie należy ograniczać czas narażenia zgodnie z przepisami BHP.

Oceń artykuł

rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-outline
Ocena: 4.00 Liczba głosów: 1

5 Podobnych Artykułów:

  1. Jak nauczyć się grać na gitarze akustycznej w domu krok po kroku
  2. 30 najbardziej oczekiwanych premier filmowych roku 2024.
  3. Ranking: 10 najpopularniejszych polskich wykonawców pop w 2023 roku
  4. Najlepsze polskie albumy rockowe wszech czasów - top 10
  5. Podstawy gry na trąbce dla początkujących - pierwsze nuty i ćwiczenia
Autor Elwira Bąk
Elwira Bąk

Odkrywam świat muzyki i dzielę się swoją pasją na blogu. Znajdziesz u mnie recenzje, wywiady i wiele innych ciekawostek związanych z muzyką.

Udostępnij post

Napisz komentarz

Polecane artykuły

Jak nagrać dobry wokal w domowym studiu?
PoradnikiJak nagrać dobry wokal w domowym studiu?

Porady jak nagrać wokal w warunkach domowych - wybór mikrofonu i interfejsu audio, przygotowanie akustyczne studia, ustawienie mikrofonu, technika wokalna, postprodukcja i obróbka dźwięku, eksport gotowego nagrania.